ХОЛИВОЛ ХОГ. 

АНГИЛБАЛ НӨӨЦ.

БИД ЯАГААД ХОГНЫ ТУХАЙ САНАА ЗОВИНОХ УЧИРТАЙ ВЭ?

Дийлэнх хог (хуванцар, зай, электрон бараа, будаг гм) химийн хорт бодис агуулсан байдаг. Иймээс хог хаягдлыг хайхрамжгүй, зохисгүй хаяснаар хорт бодисууд хөрсөнд нэвчиж, бидний уудаг ундны усыг бохирдуулаг. 1950 оноос хойш дэлхий дахинд 8 тэрбум тонн хуванцар үйлдвэрлэгдсэн бөгөөд үүний дөнгөж ecхөн хувь нь л дахин боловсруулагдсан байна.

 

Эх газарт үүссэн хуванцар салхинд хийсч, гол усаар дамжин далайд хүрч асар том хогон арлуудыг хаа сайгүй үүсгэх боллоо. Хог-тэр дундаа хуванцар эх газрын болон далайн ан амьтдад аюул учруулж байна. Хоол хүнсний гинжин хэлхээгээр дамжин бидний тавган дээр ч хуванцар ирэх нь элбэг боллоо.

Үүнээс гадна хог хаягдал нь агаарын чанарт ихээр нөлөөлдөг. Xог шатаах нь газарт булснаас илүү хор ялгаруулдаг байна. Хог шатаахад цаг уурын өөрчлөлтөнд нөлөөлөгч хүлэмжийн хий үүсээд зогсохгүй хогонд агуулагддаг хорт бодисууд задарснаар бүр ч илүү хортой молекулуудыг үүсгэдэг болохыг нотложээ. Диоксин, фуран ингэж үүсдэг бөгөөд эрдэмтдийн үзэж байгаагаар эдгээр нь хамгийн хортой нэгдлүүд гэнэ.

Мөн түүнчлэн хог шатаахад үүсдэг бүх утаа, хий нь хүний эрүүл мэндэд асар хор хөнөөлтэй тул бид хог шатаахаа зогсоож, цаашдаа тогтвортой, аюулгүй аргаар хогноосоо салах шаардлагатай байна.

ТАНАЙХААС ЯМАР ЯМАР ТӨРЛИЙН ХОГ ҮҮСДЭГ ВЭ?

Бидний хийсэн судалгаанаас харахад Хишиг-Өндөр сумын (нийт\нэг) өрхийн хогны дийлэнхийг үнс, шил, хуванцар, хүнсний хаягдал бас хүүхдийн живх (мэдээж танайх хүүхэдтэй бол) эзэлж байна.

Энэ 5 төрлийн хог нийлээд бид бүгдийн хогны 90%-ийг бүрдүүлдэг.

Бага хэмжээгээр гардаг бусад төрлийн хогнуудад голчлон

цаас, бөс даавуу, метал, сүү, жүүсний сав, цахилгаан барааны хаягдал мөн зай орж байна.

Ерөнхийдөө Хишиг-Өндөр сумын нэг өрхөөс долоо хоногт дунджаар 5.8 кг хог гардаг бөгөөд нэг өрх жилд 300 кг хог хаягдал үүсгэдэг байх нь!

БИДНИЙ ГАРГАДАГ НИЙТ ХОГНЫ ДИЙЛЭНХ НЬ ДАХИН БОЛОВСРУУЛАГДДАГ ГЭДГИЙГ ТА МЭДЭХ ҮҮ?

Дахин боловсруулсан хуванцараар шинэ хуванцар сав, баглаа боодлын материал, хувцас болон бусад олон төрлийн зүйлийг хийж болно. Жишээ нь 27 хуванцар саваар нэг гадуур цамц хийж болдог байна. 1,000кг хуванцар ангилснаар 700кг түүхий нефт хэмнэх боломжтой.  

x27   =

Металыг хэд ч дахин боловсруулж олон төрлийн эд зүйлс үйлдвэрлэх боломжтой. 190 000 ширхэг хөнгөн цагаан лаазаар нэг машин босгох боломжтой бол уулын унадаг дугуйнд ердөө 670 ширхэг лааз л хангалттай байдаг гэнэ. 

x670  =

1тн

17 мод  аварна 

Цаас болон картон цаасыг дахин боловсруулж шинэ цаас, ариун цэврийн цаас, өндөгний хайрцаг зэргийг хийж болдог. 1,000кг хаягдал цааснаас бид 900кг дахин боловсруулсан цаас гаргаж авч чадах бөгөөд ингэснээр 17 ширхэг мод хэмнэнэ гэсэн үг юм. 

Бөс даавууны хаягдлаар шинэ хувцас хийж дахин боловсруулдаг. Монголын нөхцөлд бол бид хуучин хувцас, эдлэлээр малын нэмнээ хийж ашиглах бүрэн боломжтой. 

Шилээр шинэ савнууд (лонх, жижиг шилэн сав гм)-ыг үйлдвэрлэдэг төдийгүй барилгын ажилд ч (цемент, дүүргэлт гм) ашигладаг байна. Earthship загварын барилгуудад шилэн лонхнуудыг тоосгоны оронд хэрэглэх нь элбэг. 

Органик хаягдал буюу ногооны хальс, цай кофены шаар болон өндөгний хальсаар ялзмаг хийснээр тариаланчдад нэн чухал байгалийн гаралтай маш сайн бордоо болдог. 

Зай, электрон бараа, модны хаягдал, машины дугуй... бараг бүх төрлийн хаягдлыг ямар нэг аргаар боловсруулах боломжтой болжээ. Бидний модны үнс хүртэл дахин ашиглагдах боломжтой. Газар тариаланд бордоо, шавьжны эсрэг хэрэглэдэг бол гэрийн нөхцөлд хувцас, аяга таваг угаах саван гаргаж авдаг. 

ХОГ ХАЯГДЛЫГ ДАХИН БОЛОВСРУУЛАХАД НЭГ ЗҮЙЛ МAШ ЧУХАЛ: ТЭДНИЙГ ЭХЛЭЭД ЗААВАЛ АНГИЛСАН БАЙХ ШААРДЛАГАТАЙ.

Төрөл бүрийн хог нэгэнт холилдсон нөхцөлд дараа нь ангилж боловсруулахад маш хүндрэлтэй болдог. Ялангуяа хөрсөнд булагдаж эсвэл аюултай бодистой холилдсон бол. Ийм учраас л бүх төрлийн хаягдлыг эх үүсвэр дээр нь ангилах нь маш чухал бөгөөд хог болохоос нь өмнө нөөц болгох шаардлагатай юм. 

Үнэндээ ангилах үнэхээр амархан! Өөрсдийн байнгын зуршлаа багахан өөрчлөөд нэг хогийн савны оронд хэд хэдэн савтай байхад л хангалттай юм. Өрхөөс гарах бүх хогийг эх үүсвэр дээр нь ангилах боломжтой. Эдгээр ангилагдсан хогнуудыг өөр өөр сувгуудаар зохицуулах шаардлагатай юм.

Дахин боловсруулагдах хаягдлаа ангилах саванд хийнэ: шил, хуванцар, цаас, бөс даавуу, сүү жүүсний сав, метал, цахилгаан барааны хаягдал мөн зай зэрэг багтана.

Хүнсний хаягдал ногооны хальс болон амьтны гаралтай хаягдлаа нэг юмуу хоёр тусдаа саванд хадгалж гэрийн тэжээвэр амьтдад өгөх эсвэл бордоо болгон ашиглах боломжтой.

Үнс, аюулгүй байдлын үүднээс халуунд тэсвэртай зориулалтын метал саванд хийнэ. Мөн үнсийг өөр

зорилгоор дахин ашиглах боломжтой байдаг шүү.

Дахин боловсруулах боломжгүй эцсийн хогийг

тусдаа хогийн саванд хийнэ. Хэрэв та хогоо зөв ангилвал эцсийн хог маш бага хэмжээгээр гарах болно!

ХОГ АНГИЛАХ САВНЫ 4 ДҮРЭМ

1. ГЭР ДОТРОО ТҮР ЦУГЛУУЛАХ САВ ГАРГАЖ АШИГЛАХ

Энэ нь дүрэм гэхээсээ илүү зөвлөгөө юм: Гэрээс гарах бүх дахивар хаягдлаа том картон хайрцаганд хадгалж байгаад дүүрэхээр нь ангилах савандаа ялгаж хийгээрэй. Ингэснээр хогоо өдөр тутам ангилахад илүү хялбар болно.

2. ӨӨРСДИЙН ХЭРЭГЛЭЭНДЭЭ ТОХИРУУЛЖ САВАА АШИГЛАХ

Хог ангилах тохиромжтой сав нь хэрэглэгчдээ яг таарсан байх ёстой. Иймээс бид энэ савыг өөртөө тохируулж болохоор хийсэн. Та гарах хогныхоо хэмжээ, бүтцээс хамаараад тус саванд хэдэн ч уутыг хэрэгцээндээ тохируулан яаж ч байрлуулах боломжтой. Хамгийн гол нь хогоо заасан ангилалуудын дагуу ангилах юм.

3. ДАХИН БОЛОВСРУУЛАГДАХ ХАЯГДЛАА ЦЭВЭРХЭН АНГИЛАХ!

Энэ дүрэм нь голдуу хоол хүнс, ундааны саванд хамаарах ч маш чухал юм. Ангилдаг дахиваруудаа цэвэрхэн байлгаарай. Савангаар угаах хэрэггүй ч ангилах савандаа хийхээсээ өмнө багахаан усаар зайлаад хийгээрэй. Эс бөгөөс бусад дахиварууд бохирдож дахин боловсруулах боломжгүй болно.

4. АНГИЛАХ САВАН ДАХЬ ХОГОО СУМААС ТУСГАЙЛАН ЗААСАН ТАЛБАЙД ХҮРГЭЖ АСГАХ

Ангилах саван дахь шуудайнуудаа дүүрэхээр та ангилсан хогоо Экосум ТББ болон орон нутгийн захиргаанаас зааж өгсөн газарт хүргэж өгөөрэй.

ХАТУУ ХУВАНЦРЫН УУТ 

ХУВАНЦАР САВНУУД

Энэ уутанд хатуу хуванцар савнууд болон бусад хатуу хуванцар хаягдлуудаа хийгээрэй. Жишээ нь ус ундаа, пивоны сав, кетчуп, шампунь, аяга таваг угаагчны сав, тараг бусад хүнсний сав, мөн канистра болон бусад эвдэрсэн хатуу хуванцар эдлэл орно.

ЗӨӨЛӨН ХУВАНЦРЫН УУТ 

ХУВАНЦАР УУТ, БАГЛАА БООДОЛ

Энэ уутанд бүх хуванцар уут, зөөлөн хуванцар баглаа боодлоо хийгээрэй. Дэлгүүрийн торнууд, талх, боов, гоймонгийн гялгар уутнууд, бусад хүнсний гялгар уутнууд, мөн хүнсний скоч багтана. Харин бүгд цэвэрхэн байх ёстойг битгий мартаарай! Хэрэв гялгар уут, баглаа хэтэрхий бохирдсон байвал эцсийн хогийн савандаа хийгээрэй.

ШИЛНИЙ УУТ 

ШИЛЭН ЛОНХ, ШИЛЭН САВНУУД

Энэ уутанд та бүх төрлийн шилнүүдээ хийгээрэй. Архины шил болон бусад лонхнууд, хүнсний шилэн савнууд (огурцы, компот, жимсний чанамал, салатны шил гэх мэт). Шуудайд хийхдээ шилнууд хоосон, цэвэрхэн байх ёстойг битгий мартаарай. Сайтар угаах шаардлагагүй ч хөнгөхөн зайлах хэрэгтэй шүү.

ЦААС, БӨС ДААВУУНЫ УУТ

ЦААС, КАРТОН, СҮҮ ЖҮҮСНИЙ САВ, БӨС ДААВУУ

Энэ уутанд та дахин хэрэглэж эсвэл галд шатаадаггүй бол бүх төрлийн картон, цаасаа хийгээрэй. Нэг дор дахин боловсруулахгүй боловч тетрапак сав буюу сүү, жүүсний савнуудаа мөн бөс даавууны хаягдлуудаа энд хийгээрэй. Дараа нь салгаж ангилахад бидэнд хялбар байх болно.

МЕТАЛ ХАЯГДЛЫН УУТ 

ЛААЗ БОЛОН БУСАД МЕТАЛУУД

Энэ шуудайнд та бүх төрлийн метал хаягдлаа хийгээрэй. Гэрээс тань хөнгөн цагаан лааз болон хүнсний төмөр лаазнууд дийлэнхдээ гарах болов уу. Бас өөр эвдэрсэн бүх төрлийн метал зүйлсээ хийж болно. Металыг зогсолтгүй дахин боловсруулах боломжтой байдаг. Хогийн цэг дээр хаягдвал харамсалтай шүү дээ...

ЭЛЕКТРОН ХАЯГДЛЫН УУТ

Э-ХАЯГДАЛ БОЛОН ЗАЙ

Энэ уутанд та эвдэрсэн бүх төрлийн электрон бараагаа хийгээрэй. Бүгдийг нь дахин боловсруулах боломжгүй ч зарим хэсгийг дахин боловсруулж эсвэл сэлбэгэнд дахин ашиглах боломжтой байдаг. Бүх төрлийн баттерэй нь байгаль орчныг бохирдуулагч маш хүнд хортой найрлагуудыг агуулдаг, тиймээс тэднийг хогийн цэгт очиж хөрс, ус, агаар бохирдуулахаас нь сэргийлэн зөв ангилж, зохистой газар нь хүргэх шаардлагатай юм.

ХҮНСНИЙ ХАЯГДЛЫН САВ 

НОГОО БОЛОН МАЛЫН ГАРАЛТАЙ ХАЯГДАЛ

Хүнсний хог хаягдал бусад дахиваруудыг бохирдуулж, дахин боловсруулах боломжгүй болгодог тул тусад нь ангилах маш чухал. Болж өгвөл 2 тусдаа саванд хийгээрэй:

 

Ногооны хальс болон бусад ногоон хаягдлыг малд өгөх эсвэл хашаандаа бордоо болгон ашиглаж болно. Бордоо хийх маш амархан: Танд бордоо хийх аргачлалыг Экосум-аас танилцуулж болно.

Яс, өөх тос, мах гэх мэт амьтны гаралтай хаягдлаа нохойдоо өгөх. Амьтны гаралтай хаягдал үнэр орж, амьтан, шавьж татах эрсдэлтэй тул ногооны хаягдалтай холихгүй байхыг зөвлөе. Хэрэв нохойд өгөх боломжгүй бол нэгдсэн хогийн цэгт авчирч өгөөрэй. Харин бусад хогтой огт холихгүй, цэвэрхэн байлгах ёстойг санаарай.

ҮНСНИЙ ТӨМӨР САВ 

ЗУУХНААС ГАРАХ МОД, НҮҮРСНИЙ ҮНС

Зуухнаас гарах үнсээ тусад нь төмөр саванд асгаарай. Гол шалтгаан нь мэдээж аюулгүй байдал. Xалуун үнс шатамхай материалтай хүрэлцвэл аюулт гал дагуулна... Өөр нэгэн шалтгаан нь үнс, тэр дундаа модны үнс газар тариаланд бордоо бас органик саван хийх гол найрлага ч болдог шүү! Иймээс бусад төрлийн хогнуудаас тусад нь ангилаарай.

ЭЦСИЙН ХОГИЙН САВ 

ДАХИН БОЛОВСРУУЛАГДАХГҮЙ БУСАД БҮХ ТӨРЛИЙН ХОГ

Та бүх хогоо ангиллуудын дагуу зөв ангилж чадвал эцсийн хог маш бага хэмжээгээр гарах ёстой. Харин та огт хоггүй амьдрах гэж хичээсэн ч ямар нэг байдлаар эцсийн хог заавал гарах болно. Тиймээс эцсийн хогоо хийх сав зайлшгүй хэрэгтэй. Энэ савыг аль болох жижигхэн байлгахаар хичээж болно шүү дээ!

АНГИЛСАН ХОГОО ХААНА АВААЧИХ ВЭ?

Ирэх хавар бид Хишиг-Өндөр суманд хог хаягдлыг зохистой зохицуулах, бидний шаардлагад нийцсэн цэгийг байгуулах болно. Энэ цэг маань бэлэн болоход та зөвхөн өөрийн ангилсан хогийг авчирахад л хангалттай бөгөөд бусад асуудлуудыг бид хариуцан ажиллах болно. 

Харин энэ хооронд та одооноос хогоо ангилж эхлэх бүрэн боломжтой бөгөөд Экосум-ын оффист авчирч өгөөрэй. Хог зохицуулах цэг маань бэлэн болтол бид эндээ хүлээн авахаар шийдсэн байгаа. Хэрэв танд ямар нэг асуулт гарвал бид танд туслахад бэлэн байх болно.

Одоогийн хогийн цэг

Экосум-ын оффис 

(сургууль дээр)

Xог хүлээн авч, зохицуулах цэгийн хэтийн 

төлөвлөгөөт байршил

БАС НЭГЭН ЧУХАЛ ЗӨВЛӨГӨӨ: ХАМГИЙН ХОРГҮЙ ХОГ БОЛ ҮҮСЭЭГҮЙ ХОГ ЮМ!

Дахин боловсруулах нь олон гайхалтай боломжуудыг олгож, асар их байгалийн баялагийг хэмнэдэг давуу талтай. Гэвч бид хог хаягдлаа бүр 100% дахин боловсруулдаг болсон ч дахин боловсруулах үйл явцад ус, цахилгаан, олон төрлийн химийн бодисууд шаардагддаг. Тэгэхээр дахин боловсруулах нь ч байгальд учруулах хор нөлөөтэй гэсэн үг юм. 

Ийм учраас л бүр анхнаасаа хог үүсгэхээс зайлсхийх нь хамгийн шилдэг арга зам юм. Үүнийг маш олон төрлөөр гүйцэлдүүлэх боломжтой: хуванцар баглаа боодолгүй эсвэл маш бага баглаа боодолтой бүтээгдэхүүнүүдийг сонгон худалдаж авах гэх мэт. Мэдээж дээр нь нэг удаагийн хэрэглээний бүтээгдэхүүнээс бүрэн татгалзах!

Нэг удаагийн хуванцар уут болон аяганууд аюулгүй мэт харагдавч тэднийг үйлдвэрлэхэд их хэмжээний байгалийн баялаг, эрчим хүч, цаг хугацаа ордог нь эргээд байгаль орчинд асар их хор хөнөөлийг авчирч байдаг. Сайтар тунгаагаад үзвэл хэдхэн секунд, минут хэрэглээд хаяхын төлөө тэднийг хэрэглэх нь угаас утгагүй зүйл биш гэж үү?!

ЭЦЭСТ НЬ УРИАЛАХАД, ХОГ ХАЯГДЛЫН ТУХАЙД ДАРААХ 3 ЗАРЧМЫГ БАРИМТАЛЦГААЯ: БУУРУУЛЪЯ, ДАХИН ХЭРЭГЛЭЕ, ДАХИН БОЛОВСРУУЛЪЯ. 

1. Бууруулах: Хамгийн түрүүнд өөрийн гаргаж байгаа хог хаягдлаа хэрэглээгээ багасгаж бууруулахыг хичээх. Үүний тулд шаардлагагүй зүйлийг анхаас нь худалдаж авахгүй байх эсвэл зөвхөн тогтвортой хөгжил, байгаль орчин болон ёс зүйн шаардлага хангасан бүтээгдэхүүнийг л худалдаж авах.  

2. Дахин хэрэглэх: Дараагийн алхам нь таны худалдан авч буй бүтээгдэхүүн дахин хэрэглэгдэх боломжтой эсэхийг байнга нягтлах. Та нэг удаагийн гялгар уут, хуванцар сав, аяга гэх мэтийг дахин хэрэглэгддэг бүтээгдэхүүнүүдээр солиорой. Эвдэрсэн зүйлсийг шууд хаяж, шинээр солихын оронд засч сэлбэх, өөр зорилгоор хэрэглэх гэх мэт боломжит хувилбаруудыг хайгаарай.

3. Дахин боловсруулах: Xэрэв эхний 2 шатыг хэрэгжүүлэх боломжгүй учир та ямар нэг эд зүйлээ хаях шаардлагатай бол сүүлийн шат нь энэ зүйл эцсийн хог болж хогийн цэг дээр хаягдахаас сэргийлэн  дахин боловсруулах үйл явцад зайлшгүй очих боломжийг бүрдүүлэх зорилготой юм. Органик хаягдлаар бордоо хийх эсвэл амьтдын хоол хүнсэнд хэрэглэх нь мөн л дахин боловсруулж байгаа нэг хэлбэр юм. 

ХЭРЭВ ТАНД ЯМАР НЭГ АСУУЛТ ЭСВЭЛ ЗӨВЛӨГӨӨ АВАХ ШААРДЛАГА ГАРВАЛ БИДЭНТЭЙ ХОЛБОГДОХ ЭСВЭЛ ИРЖ УУЛЗААД САНАЛАА СОЛИЛЦООРОЙ!